Kluczowym pytaniem jest “Dlaczego kręgosłup rośnie asymetrycznie?”. Świat medycyny nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Przyczyna skoliozy leży w czynnikach genetycznych, gospodarce hormonalnej (m.in. wpływ czynnika wzrostu, estrogenu, melatoniny), nie bez znaczenia mogą być również zaburzenia neurologiczne czy czynniki środowiskowe.

Przyczyna skoliozy

Badania wykazały, że dzieci mają większe prawdopodobieństwo rozwoju skoliozy, jeśli ich bliscy krewni również ją mieli. Dlatego skolioza może być dziedziczna i przenosić się w rodzinach. Jednakże, nawet osoby bez historii skoliozy w rodzinie mogą rozwijać to schorzenie, co sugeruje, że istnieją również inne czynniki ryzyka.

Innym sposobem, w jaki skolioza może się rozwinąć, jest niewłaściwa postawa ciała i nierównomierne obciążenie kręgosłupa. Nieprawidłowe siedzenie, stanie lub chodzenie może przyczynić się do nierównomiernego obciążenia kręgosłupa, co w rezultacie może prowadzić do jego skrzywienia. Szczególnie u dzieci i młodzieży, których ciało jest w fazie wzrostu, złe nawyki postawy mogą mieć długoterminowe konsekwencje i przyczynić się do rozwoju skoliozy.
Istnieje również teoria, że pewne warunki medyczne mogą być odpowiedzialne za rozwój skoliozy. Przykłady to zanik mięśni, porażenie mózgowe, dysplazja stawu biodrowego lub różnice długości nóg. Te warunki mogą wpływać na równowagę mięśni i prowadzić do skrzywienia kręgosłupa.

Niektóre inne czynniki ryzyka, które mogą przyczyniać się do rozwoju skoliozy, to wiek (skolioza częściej występuje u dzieci w wieku 10-18 lat), płeć (dziewczęta są bardziej narażone na skoliozę niż chłopcy) oraz niektóre problemy neurologiczne, takie jak paraliż mózgowy.

Jak rozwija się skolioza?

Jedna z teorii  mówi o asymetrycznym wzroście kręgosłupa, przez które dochodzi do deformacji kręgu, przez co kręgosłup ulega skrzywieniu, a w konsekwencji dochodzi do asymetrycznych obciążeń i tak cały proces zatacza błędne koło.

Skolioza najszybciej rozwija się podczas intensywnego wzrostu dziecka, więc jeśli zobaczyłeś niepokojące objawy, takie jak nierówna linia barków lub obojczyków, wystające łopatki, asymetryczne kąty talii, przechylenie ciała na jedną ze stron to koniecznie zgłoś się na konsultację do fizjoterapeuty lub lekarza ortopedy. Specjaliści powinni wykonać badanie postawy ciała, by odpowiednio dobrać leczenie lub działania profilaktyczne.

skolioza schemat

Wskazówka: W myśl zasady, im szybciej wykryta wada, tym większa szansa na jej zahamowanie, co pół roku kontroluj sylwetkę swojego dziecka. Poproś pociechę by ubrała komfortowy strój odsłaniający stopy, kolana oraz plecy (my sugerujemy krótkie spodenki, u dziewcząt dodatkowo top lub strój kąpielowy) i po kolei obserwuj: ustawienie głowy, barków, łopatek, bioder, kolan i stóp. Jeśli zauważysz asymetrię, np. jeden bark wyżej, odstające łopatki, głowa wychylona do przodu, skonsultuj się ze specjalistą.

Jak szybko rozwija się skolioza idiopatyczna?

Jest to zależne m.in. od wielkości kąta skrzywienia (kąta Cobba) oraz od wieku, w który została zdiagnozowana skolioza. Jeśli deformacja została wykryta na zdjęciu rtg kręgosłupa  przed okresem dojrzewania, zwiększa się szansa na progresję wady. Również im większa wartość kąt Cobba, tym większe prawdopodobieństwo pogłębiania się skrzywienia w późniejszym wieku. Tabelę z dokładnymi wartościami znajdziesz tutaj.

Jeśli Ty lub spokrewniona osoba ma skoliozę, bacznie obserwuj swoje dziecko.
Istnieje bowiem większa szansa na to, że deformacja kręgosłupa
będzie dotyczyła również Twojego potomstwa.

Czy można uniknąć skoliozy?

Trudno jest odpowiedzieć na to pytanie, zwłaszcza gdy nie znamy konkretnej przyczyny powstawania tej deformacji. Istnieją działania profilaktyczne, które powinny zmniejszyć ryzyko wytworzenia się nieprawidłowości.
Profilaktykę zaburzeń postawy, w tym skoliozy, można podzielić na pierwotną oraz wtórną. Pierwotna ma na celu powstrzymywać rozwój nieprawidłowości w obrębie postawy ciała, natomiast wtórna będzie skierowana na działanie przeciw następstwom występujących już zaburzeń. Jej etapy będzie ustalał i nadzorował fizjoterapeuta i/ lub lekarz ortopeda.

Fizjoprofilaktyka pierwotna będzie skupiała się na odpowiedniej dawce aktywności fizycznej oraz ograniczeniu czasu spędzonego w pozycjach statycznych – długie godziny w pozycji siedzącej w szkole oraz podczas czasu wolnego, niejednokrotnie przed ekranami telefonów komórkowych czy tabletów, będą miały znaczący wpływ nie tylko na sylwetkę dziecka, a także na dolegliwości bólowe oraz zdrowie psychiczne. Aby zwiększyć aktywność dziecka, należy zwrócić uwagę na stanowisko nauki i zadbać o to, aby było dostosowane do jego wzrostu i zapewniało możliwość swobodnych (i częstych) zmiany pozycji.

Warto wdrożyć również krótkie przerwy w nauce, podczas których dziecko może wykonać kilka ćwiczeń rozciągających. Do tego etapu należy zaangażować nie tylko dziecko, ale również dorosłych. To w jaki sposób rodzic pracuje lub odpoczywa, będzie miało bezpośredni wpływ na zachowanie dziecka, które naśladuje bliskie osoby. Zachęcamy zatem do aktywnego wypoczynku, dla zachowania w dobrej kondycji nie tylko ciała, ale i ducha!

Podsumowując, przyczyna skoliozy nie jest w pełni zbadana, ale istnieje wiele czynników ryzyka, które mogą przyczynić się do jej rozwoju. Bez wczesnej diagnozy i odpowiedniego leczenia skolioza może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Dlatego ważne jest, aby być świadomym objawów skoliozy i skonsultować się z lekarzem, jeśli istnieje podejrzenie tego schorzenia.

Jeśli interesuje Cię tematyka skolioz, zapraszamy do przeczytania pozostałych artykułów i rozmowy ze specjalistą w gabinecie Ortomedicum Gliwice.